Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2017-жыл 30-августтағы ПҚ-3250-санлы қарары менен тастыйықланған 2017-2020-жыллары судлардың искерлигине заманагөй мәлимлеме-коммуникация технологияларын енгизиў бағдарламасы тийкарында судларға аралықтан турып мүрәжат етиў, суд мәжилислеринде видеоконференция байланыс системасынан пайдаланып қатнасыў, судьялар арасында ислерди автоматластырылған түрде бөлистириў, суд қарарларын интернет тармағында жәриялаў, орынлаў ҳүжжетлерин электрон түрде мәжбүрий орынлаўға жибериў тǝртиплери енгизилди.

Буныӊ нǝтийжесинде, соңғы жыллары судлардың искерлигине заманагөй технологияларды кеңнен енгизиў бойынша әмелге асырылған илǝжлар пуқаралар ҳәм исбилерменлик субъектлерине өз ҳуқықларын ҳәм мәплерин қорғаў ушын судқа мүрәжат етиўди еркинлестириў, әдил судлаўға ерисиўди арттырыў ҳǝмде судлар искерлигинде ашықлықты тәмийинлеў имкǝнияты жаратылды.

Суд-ҳуқық тараўында белгиленген ўазыйпаларды изшил ǝмелге асырыў, пуқаралардыӊ ǝдил судлаўға ерисиў дǝрежесин жақсылаў, ислерди судда көриў сыпатын асырыў ҳǝмде қалыс, ǝдил ҳǝм нызамлы суд қарарларын қабыл етиў ушын тǝреплердиӊ теӊлиги ҳǝм тартысыўшеӊлигин ǝмелде тǝмийинлеў механизмлерин кеӊейтириў мақсетинде 2020-жыл 24-июль күни Өзбекстан Республикасы Президентиниӊ “Судлар искерлигин жǝнеде жетилистириў ҳǝм ǝдил судлаў нǝтийжелилигин асырыўға байланыслы қосымша ис-илǝжлар ҳаққында”ғы ПП-6034-санлы Пǝрманы қабыл етилип, бир қатар ўазыйпалар белгиленди.

Атап айтсақ, Пǝрманға тийкар судлар искерлигинде мǝлимлеме-коммуникация технологияларынан пайдаланыўды жǝне де кеӊейтириў ўазыйпасы белгиленди.

Усы ўазыйпаларды, Пǝрман талапларыныӊ орынланыўын тǝмийинлеў, суд ҳәкимияты уйымлары искерлигин санластырыў, судлар ҳәм басқа да уйымлар арасында мағлыўмат алмасыўды жақсылаў мақсетинде усы жылдыӊ 03-сентябрь күни Өзбекстан Республикасы Президентиниӊ “Суд ҳǝкимияты уйымлары искерлигин санластырыў ис-илǝжлары ҳаққында”ғы ПҚ-4818-санлы Қарары қабыл етилди.

Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2017-жыл 30-августтағы ПҚ-3250-санлы қарары менен тастыйықланған 2017-2020-жыллар даўамында судлардың искерлигине заманагөй мәлимлеме-коммуникация технологияларын енгизиў бағдарламасы тийкарында бир қатар тǝртиплер енгизилген болса, ендиликте Өзбекстан Республикасы Президентиниӊ “Суд ҳǝкимияты уйымлары искерлигин санластырыў ис-илǝжлары ҳаққында”ғы ПҚ-4818-санлы Қарары менен суд ҳәкимияты уйымлары искерлигин санластырыўдың кейинги басқышындағы ўазыйпалар белгиленбекте.

Булар:

пуқаралар ҳәм исбилерменлик субъектлерине көрсетилетуғын интерактив электрон хызметлер түрлерин кеңейтиў, ҳәр бир мүрәжатты көрип шығыў процессиниң онлайн бақлап барылыўын тәмийинлеў, суд имǝратларында интерактив хызметлерден еркин пайдаланыў имкǝниятын жаратыў;

судларда әдил судлаўды әмелге асырыў ушын зәрүр болған мағлыўматлардың оператив түрде алыныўын тәмийинлеў ушын министрликлер, уйымлар ҳәм басқа да шөлкемлер менен электрон мағлыўматлар алмасыўын және де кеңейтиў;

арнаўлы мәлимлеме бағдарламаларын енгизиў арқалы судьялар жәмийети уйымлары искерлигиниӊ ашықлығын тәмийинлеў;

суд мәжилислеринде аралықтан турып, атап айтқанда, мобиль қурылмалар ҳәм электрон бирге ислесиўдиң басқа да түрлери арқалы қатнасыў имкǝниятын кеңейтиў, сондай-ақ, ис бойынша тәреплер ушын суд қарарларын онлайн түрде алыў имкǝниятын жаратыў;

судтың мәлимлеме системалары, мағлыўматлар базалары ҳәм басқа да программалық өнимлердиӊ информация ҳәм киберқәўипсизлигин тәмийинлеў, хызмет мәлимлемелери ҳәм мағлыўматларын комплексли қорғаў бойынша илǝжларды күшейтиўден ибарат.

Буннан тысқары, бул белгиленген ўазыйпаларды орынлаў мақсетинде Президент қарары менен 2020-2023-жыллары суд ҳәкимияты уйымлары искерлигин санластырыў бағдарламасы тастыйықланды.

Бағдарламада:

2021-жыл 1-январдан баслап барлық судларда суд мәжилислерин ис бойынша тәреплердиң илтимасы ҳәм басшылық етиўшиниң келисими менен аудиожазыўдан пайдаланған ҳалда жазып барыў ҳǝмде суд мәжилислери баяннамаларын усы системадан пайдаланған ҳалда қәлиплестириў;

2021-жыл 1-июлден баслап апелляция ҳәм кассация инстанциясы судларында ислерди судьялар ортасында автоматластырылған түрде бөлистириў;

2021-жыл 1-октябрден баслап барлық қатнасыўшыларды суд мәжилислериниң ўақты ҳәм орны ҳаққында «SMS» хабар арқалы бийпул тийкарда хабардар етиў;

2022-жыл 1-январдан баслап суд қарарларын ис бойынша тәреплерге онлайн түрде, олардың илтимасы бойынша болса қағаз түринде бериў;

2022-жыл 1-июлге шекем суд ҳәкимияты уйымлары искерлигинде, соның ишинде, пуқаралар ҳәм исбилерменлик субъектлерине әдил судлаўға ерисиўде қолайлылық жаратыў мақсетинде 10 ға шамалас интерактив хызметлер көрсетиўди жолға қойыў;

2023-жыл 1-январдан баслап суд ислерин мәмлекетлик архивке электрон түрде тапсырыў ҳәм қабыл етиў;

судлар, Судьялар жоқарғы кеңеси ҳǝмде Судьялар жоқарғы мектебинде мәлимлеме-коммуникация технологиялары инфраструктурасын және де жақсылаў илǝжларын ǝмелге асырыў нǝзерде тутылды.

Атап өтилген ўазыйпалардыӊ ǝмелге асырылыўы, ǝлбетте, судлар искерлигиниӊ жақсыланыўына, халықтыӊ ҳǝм исбилерменлик субъектлериниӊ суд ҳǝкимияты уйымларына исениминиӊ артыўына ҳǝм де суд искерлигиниӊ ашықлығын тǝмийинлеўге хызмет етеди.

 

 

Қарақалпақстан Республикасы

экономикалық суды судьясы                                                  С.Ниязов