Соңғы жылларда мәмлекетимизде шахстың ҳуқық ҳәм еркинликлерин исенимли қорғаў, оның абыройы ҳәм ар-намысын ҳүрмет етиў, суд ислерин жүритиўдиң бәрше басқышларында тәреплердиң тартысыў принципин қолланыўын жәнеде кеңейттириў ҳәмде усы тараўда ҳалықаралық стандартлар ҳәм раўажланған шет ел тәжирийбесин енгизиўге қаратылған бир қатар нызам ҳүжжетлери қабыл етилди.

Сол менен бирге, суд-тергеў әмелиятын анализлеў ҳәм пуқаралар мүражаатларын үйрениў нәтийжелери жынаят процессинде шахстың ҳуқық ҳәм еркинликлерин қорғаў кепилликлерин тәмийнлеў бойынша механизмлер толық иске түспегенлигинен, сондай-ақ, нызамшылықта жынаят ислерин тергеў бойынша ҳуқық қорғаў уйымларының ўәкилликлерин анық белгилеў менен байланыслы бослықлардың барлығынан дәлалат бермекте.

Мәмлекетимизде жынаят ислерин тергеў искерлигин халықара стандартлар ҳәм жетик шет-ел тәжрийбесин итибарға алған ҳалда жақсылаў, нызам үстинлиги ҳәм жуўапкершиликтиң барлығы принциплерин жүзеге шығарыў, жынаят-процессуал нызамшылығын жәнеде жетилистириў, сондай-ақ, 2017-2021-жылларда Өзбекстан Республикасын раўажландырыўдың бес жоқары бағдары бойынша ҳәрекетлер стратегиясында белгиленген ўазыйпаларын избе-излигинде әмелге асырыў мақсетинде:

  1. Төмендегилер суд-тергеў искерлигин жәнеде раўажландырыўдың тийкарғы бағдарлары етип белгиленди:
  • Шахстың ҳуқық ҳәм еркинликлерине сөзсиз әмел етилиўин тәмийнлеў, процессуал ҳәрекетлердиң сыпатын асырыў, жынаят процессинде дәлийллерди топлаў ҳәм беккемлеў, оларға баҳа бериў системасын жетик шет-ел тәжрийбесинде кең қолланылатуғын дәлийллеў стандартларын итибарға алған ҳалда қайта көрип шығыў;
  • Ҳуқық қорғаў уйымларының жынаятларды ашыў барысындағы искерлигин жаңа басқышқа алып шығыў, садыр етилген ҳәр бир жынаят ушын жуўапкершиликтиң барлығын ҳәмде шахс, жәмийет ҳәм мәмлекетке жеткизилген зыян толық қапланыўын тәмийнлеў;
  • Шахсқа қарата қыйнаққа салыў ҳәм басқа аяўсыз, инсаныйлыққа туўры келмейтуғын яки оның қадир-қымбатын кемситиўши мүнәсибет ҳәмде жаза түрлерин қоллаў менен байланыслы қылмыслар садыр етилиўиниң алдын-алыў бойынша нәтийжели механизмлерди енгизиў, сондай-ақ, бундай қылмыслар ушын жуўапкершиликти күшейттириў;
  • Жынаят ислерин тергеў дәўирине заманагөй хабар-коммуникация технологияларын кең түрде енгизиў, сорастырыў ҳәм дәслепки тергеў органларының материаллық-техника базасын жәнеде беккемлеў ҳәм кадрлар искерлигин асырыў;
  • Жынаятшылықтың алдын алыў системасы нәтийжелигин асырыў, сондай-ақ, жынаятлардың келип шығыў себеплери ҳәм шәрт-шараятларын өз ўақтында анықлаў ҳәм сапластырыў, пуқаралардың ҳуқықый мәдениятын асырыў ҳәм оларда нызамға бойсыныў руўҳын жүзеге келтириў механизмин енгизиў;

 

  1. Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды, Бас прокуратурасы, Ишки ислер министрлиги, Мәмлекет қәўипсизлиқ хызмети, Әдиллик министрлиги ҳәм Инсан ҳуқықлары бойынша миллий орайының жынаят ислерин судта көриўди жәнеде жетилистириў бойынша төмендегилерди нәзерде тутыўшы усынысларына разылық берилди:
  • Егер суд тергеўи ўақтында судланыўшының оған алдын айыплаў қойылмаған жынаятты садыр еткенлигин көрсетиўши ҳалатлар анықланса, судланыўшыны жаңа айыплаў бойынша жынайый жуўапкершиликке тартыў тийкарларын анықлаў ҳаққында илтимаснаманы судқа киритиў ҳуқықын ис бойынша бәрше тәреплерге бериў;
  • Егер суд тергеўи ўақтында жуўапкершиликке тартылмаған шахс тәрепинен жынаят садыр етилгенлигин көрсетиўши ҳалатлар анықланса, усы шахсты айыпланыўшы қатарында исте қатнастырыў ушын тийкарларды анықлаў ҳаққында илтимаснаманы судқа киритиў ҳуқықын ис бойынша бәрше тәреплерге бериў;
  • Шахсқа жәрия қылынған айыплаў, жынаят иси судтың қайсы инстанциясында көрилип атырғанлығынан қәттий нәзер, жарасыў институтына түсетуғын Өзбекстан Республикасы Жынаят кодекси арнаўлы бөлиминиң статьясы яки бөлимине өзгертирилген ҳалларда жарасыў институтын қоллаў тәртибин енгизиў;
  • Судланыўшының жынаят садыр етилиўине қатнасы болмағанлығы тийкары менен ақлаў ҳүкими шығарылған жағдайларда жынаятты ҳақыйқатта садыр еткен шахсты анықлаў ҳәм айыпланыўшы қатарында иске қатнастырыў ушын жынаят исин прокурорға жибериў тәртибин орнатыў

 

Карақалпақстан Республикасы жынаят

ислери бойынша бойынша судының

судьясы:-                                                                    М.Байниязов

 

Жынаят ислери бойынша

Шымбай районы судының

баслығы:                                                                      А.Хожанов